Gemiddeld wordt maar 6% van de emissies van een voedselproduct veroorzaakt door de verpakking, maar voor groenten ligt dit iets anders. Omdat ze al zo'n lage klimaatimpact hebben, is het aandeel van de verpakking vaak iets groter. Houd er echter rekening mee dat we nu een vraag proberen te beantwoorden over een onderdeel van je voedingspatroon dat al een heel lage klimaatimpact heeft. Dus voordat we in de details duiken, maak hier in de supermarkt ook geen studie van!

Het lijkt een makkelijke vraag, maar er zijn veel factoren die de uiteindelijke klimaatimpact beïnvloeden: hoeveel glas wordt gerecycled, wordt dit meegenomen in het onderzoek? Hoe lang bewaar je de groenten thuis in je eigen vriezer? Gebruik je hiervoor hernieuwbare energie? Hoeveel groenten verspillen we, en hangt dit af van de verpakking die we kiezen? Verspillen we meer verse groenten dan diepvriesgroenten, en hoeveel?

Zoals je aan al deze factoren kunt zien, is er geen enkele grote studie waarnaar we kunnen verwijzen die een duidelijk antwoord geeft. Gelukkig zijn er wel een paar casestudies. Ze zijn misschien wat ouder, want wie wil er nu elk jaar diepvriessperziebonen onderzoeken? Toch zijn ze de beste die we hebben. Dus we zullen alle groente voor een van onze favoriete recepten,  Spinazie Pasta Pesto, bekijken om te zien hoe deze factoren de beste keuze beïnvloeden!

Sperziebonen

We hebben al in deze blog gezien dat sperziebonen een vrij grote klimaatimpact hebben als je ze buiten het seizoen vers koopt, vooral omdat ze soms per vliegtuig worden vervoerd. Dat brengt ons al tot de eerste belangrijke conclusie: sperziebonen in glas, uit de diepvries of uit blik kopen is absoluut een beter idee dan vers wanneer het geen sperziebonenseizoen is. Als we deze drie opties vergelijken zien we dat sperziebonen in glas de grootste impact hebben, daarna uit blik en als laatste uit de diepvries. Overigens zijn niet de getoonde merken onderzocht; deze afbeeldingen hebben we ter illustratie gekozen. Als je het glas zou recyclen, zou de uitstoot van de verpakking zelf met 30-40% afnemen. De CO2-impact van de sperziebonen in glas zou dan vergelijkbaar zijn met die van de sperziebonen uit de diepvries.

Spinazie

Tijd om naar spinazie te kijken. Deze case studie is door dezelfde onderzoekers uitgevoerd. Ze keken naar verse spinazie, diepvriesspinazie en spinazie in glas. Net als hierboven, hebben ze niet specifiek naar deze merken gekeken. Ik wist trouwens wel dat je diepvriesspinazie kon krijgen, maar blijkbaar ook in glazen potten! Hier zie je een vergelijkbaar trend: spinazie uit glas heeft de hoogste klimaatimpact, diepvriesspinazie en verse spinazie de laagste. Net als bij sperziebonen kun je de impact van glas verminderen door de glazen pot te recyclen. Hoewel de impact hiervan voor spinazie niet expliciet in het rapport genoemd wordt, komt spinazie uit glas hierdoor waarschijnlijk bijna op hetzelfde niveau als diepvriesspinazie (net zoals dat het geval was voor sperziebonen).

Tomaten uit blik

Laten we verdergaan met de ingeblikte tomaten. We gebruiken ze veel bij Fork Ranger, dus ik ben erg benieuwd hoe ze zich verhouden tot verse tomaten. Een oudere Oostenrijkse studie vergeleek verse tomaten met geïmporteerde tomaten uit blik uit Italië. Zoals je ziet is de klimaatimpact ongeveer vier keer zo hoog! En een groot deel hiervan is de verpakking. Maar hoe kan die zo hoog zijn?

Om dieper in te gaan op die verpakkingsvraag, hebben we gekeken naar een nieuwe Italiaanse studie. Wie anders dan Italianen zouden dit onderzoeken? Ze ontdekten ook dat verpakkingen ongeveer twee derde van de CO2-impact van tomaten in blik veroorzaken. Maar het verhaal eindigt daar niet. Ze onderzochten twee dingen: 1) wat gebeurt er als we blik recyclen en 2) wat gebeurt er als we kiezen voor glazen potten in plaats van blik?

De eerste vraag is erg relevant, aangezien momenteel al een groot deel van het blik wordt gerecycled. Veel Europese landen halen al de Europese recyclingdoelstellingen voor 2030 van 75% voor glas en 80% voor metalen verpakkingen. Het is dus gerechtvaardigd om recycling mee te nemen in de berekening van de klimaatimpact.

De onderzoekers ontdekten dat wanneer ze het huidige recyclingpercentage in Italië zouden toepassen, de CO2 impact van alleen de verpakking met 46% afneemt. En als ze 100% recycling in een circulaire economie zouden bereiken, zou de impact met 57% afnemen. Als je deze cijfers gebruikt en kijkt naar onze eerste tomatenstudie en de bijbehorende infographic, zie je dat het halveren van de verpakkingsimpact een behoorlijk grote impact heeft op de totale impact.

De overstap naar glas was vergelijkbaar met het recyclen van blikjes: de CO2 impact van de verpakking werd met 41% verminderd. En als we daar de recycling van glas nog eens bij optellen, zou de oorspronkelijke klimaatimpact van de verpakking met 80% afnemen!

Glas lijkt de duidelijke winnaar, maar wat ze niet hebben meegenomen: omdat glas zwaarder is, zal het de transportuitstoot hoger worden. Het is moeilijk te zeggen hoeveel precies en of dit de conclusies zou veranderen. En dit is slechts één geval: wat als de afstand van het transport veel korter is dan in deze studie, of juist veel langer? Als we uitzoomen, moeten we in gedachten houden dat het belangrijker is om bij te dragen aan de recycling van het blik of glas, dan om de juiste keuze tussen deze twee te maken. We hebben in onze recepten voornamelijk blikproducten gebruikt (terwijl er ook alternatieven in glas zijn), vanwege de kosten: blik is vaak goedkoper.

Voedselverspilling vergelijken met ingebilkte en ingevroren opties

In alle bovenstaande case studies werd de impact van voedselverspilling thuis niet meegenomen. En in een ideale wereld zou dit perfect zijn, als er geen voedselverspilling meer zou zijn. Maar is dit ook realistisch?

Ik verwacht dat we minder diepvriesproducten verspillen, simpelweg omdat we precies de hoeveelheid kunnen gebruiken die we nodig hebben, en de rest niet bederft. Hoe vaak heb je niet meegemaakt dat een paar overgebleven spinazieblaadjes een slijmerige bende werden? Mij overkomt dat ook, ook al probeer ik het te vermijden.

Een Nederlandse studie vroeg 500 huishoudens over hun gewoontes wat betreft voedselverspilling en hoe dat anders was voor verse of diepvriesproducten. Ze ontdekten dat er minder voedselverspilling is wanneer huishoudens diepvriesproducten gebruiken in vergelijking met verse producten. Bij sperziebonen wordt er 20% minder verspild wanneer mensen diepvriessperziebonen kiezen versus verse. Bij spinazie is dat zelfs nog meer, bijna 40%. Dus wat gebeurt er met de klimaatimpact van die diepvriesgroenten als we de hoeveelheid voedselverspilling meerekenen?

PRé Sustainability schreef een rapport voor Nomads foods om te zien hoe verse en diepvriesproducten zich verhouden qua CO2-impact, en ze namen ook de impact van verminderde verspilling van de diepvriesoptie mee. De resultaten laten zien dat de CO2-impact van diepvriesspinazie 15% lager is dan die van verse spinazie. Maar het is ook eerlijk om te vertellen dat het grootste deel van dit verschil tussen verse en diepvries kwam door andere factoren, en dat het verschil in voedselverspilling bij ons thuis slechts een kwart van dit verschil maakte.

Hoewel deze studie werd gefinancierd door een bedrijf dat diepvriesgroenten produceert, zei één van de onafhankelijke reviewers van het onderzoek: "Als je boodschappen doet, zouden consumenten zich geen zorgen hoeven maken over de energie die het kost om diepvriesproducten in te vriezen, omdat de kans groter is dat ze de gekochte boodschappen helemaal gebruiken en daadwerkelijk opeten."

Nog een laatste vraag, zijn verse groenten niet gezonder?

Verse groenten en fruit wekken soms de indruk dat ze gezonder zijn. Maar dit is niet het geval! Ze leveren dezelfde nuttige voedingswaarde. De micronutriënten in verse producten nemen zelfs af, hoe langer de reis van het veld naar jouw keuken duurt. Diepvriesgroenten worden kort na de oogst geblancheerd en ingevroren, waardoor de micronutriënten behouden blijven.

Maar ook de verpakking zelf was een reden voor zorg. Er zijn mensen die groenten uit blik vermijden vanwege de BPA die in de laag aan de binnenkant van het blik kan voorkomen. En dit WAS ook logischDe chemische stof BPA kan in zeer kleine hoeveelheden vanuit die binnenlaag naar het eten en drinken zelf migreren. Onderzoek heeft aangetoond dat de hoeveelheden die in urine werden aangetroffen hoger waren dan de vastgestelde veiligheidsdrempels, wat mogelijk het immuunsysteem kan beïnvloeden. Maar het goede nieuws is: de EU heeft onlangs een verbod aangenomen waardoor BPA niet meer gebruikt mag worden in voedselverpakkingen. Dus het is niet (meer) nodig om terughoudend te zijn met voedsel uit blik kopen!

Hoe we ingeblikte groente en diepvriesgroente in onze eigen recepten gebruiken

In onze de seizoenskalender hebben we flink wat recepten staan waarin we groenten uit blik of diepvriesgroente hebben toegevoegd. Buiten het seizoen zijn groenten uit blik en diepvries een prima aanvulling om toch voldoende groenten te kunnen eten. Maar gebruik gerust de verse varianten als die beschikbaar zijn.

Bijvoorbeeld, als je de Spinazie Pasta Pesto maakt als sperziebonen en spinazie in het seizoen zijn, wil je verse gebruiken in plaats van uit de diepvries! Je kunt zelfs verse tomaten gebruiken in plaats van de in het recept genoemde tomaten uit blik. In de winter kun je dit recept ook maken met diepvriessperziebonen, diepvriesspinazie en tomaten uit blik. Omdat we onze recepten niet superflexibel kunnen maken en we recepten willen die een langere periode in het seizoen zijn, kiezen we voor andere recepten soms voor ingrediënten uit blik of uit de diepvries in het standaardrecept.

Conclusie

De eerste conclusie die we kunnen trekken is belangrijk: als we naar het grotere plaatje van duurzamer eten kijken, heeft de beste keuze maken tussen groente uit de diepvries, blik of glas een relatief kleine impact op de CO2-uitstoot.

Het is logisch (en we hebben gezien dat het bevestigd werd) dat de groente met de laagste klimaatimpact de groente is die lokaal en in het seizoen verkrijgbaar is. Buiten het seizoen hangt de klimaatimpact van verse groenten af van hun herkomst. Als ze per vrachtwagen uit het buurland komen, kan het effect minimaal zijn, maar als ze van ver weg per vliegtuig worden vervoerd, kan het een flinke impact hebben. In dat geval zijn diepvriesgroenten, groenten in blik of groenten in glas goede opties om de diversiteit en hoeveelheid groenten die je eet te vergroten.

Hoewel er geen uitgebreide studie is die deze drie opties vergelijkt, kunnen we stellen dat diepvries de duidelijke winnaar is. Hoewel het invriezen van groenten energie kost tijdens de productie en bij jou thuis (wat een klimaatimpact heeft), is de impact lager dan voedsel in glas of blik. Bovendien maakt groente uit de diepvries het makkelijker om ook minder voedsel te verspillen. We halen er gewoon uit wat we nodig hebben en de rest laten we in de vriezer.

Voor sommige groenten, zoals tomaten of peulvruchten, zijn er geen diepvriesopties. Wat is dan de beste optie? In blik of in glas? Het eerlijke antwoord is: het hangt ervan af. Het hangt van zoveel factoren af waar we geen inzicht in hebben als we voor het supermarktschap staan, dat het onmogelijk is om het juiste antwoord te weten. In dat geval is het beter om je keuze te laten leiden door andere factoren, zoals of je de biologische variant wilt.

Nog belangrijker dan de juiste verpakking kiezen – voor zover dat überhaupt mogelijk is – is het in de gaten houden van voedselverspilling. Bij diepvriesproducten is dit minder een probleem, maar als je groente uit blik of glas kiest, gebruik dan niet maar de helft en bewaar de rest in de koelkast. Grote kans dat je het later in de week weggooit. Voeg gewoon wat extra groenten toe aan je maaltijd!