Hoe BBQ je duurzaam zonder schuldgevoel

Laten we de cijfers er bij pakken: zou je gas of houtskool moeten gebruiken? En hoe maakt die keuze uit ten opzichte van wat je op de barbecue gooit? Ik beloof je dat je nog steeds een barbecue mag houden als je dit hebt gelezen.

barbecue-houtskool

Share this post

Frank Holleman | 08-11-2021

Inzicht: Wat je op de barbecue legt is belangrijker dan het type barbecue
Doel: Vervang rundvlees door ander vlees of groenten
Impact: Heel hoog 🌍🌎🌏🌍🌎 (als onderdeel van het vervangen van rundvlees)

Terwijl dit thema verschijnt ben ik op vakantie in Zwitserland, waar ik geniet van mijn jaarlijkse zomerritueel: een worstje roosteren op een kampvuur. Dat specifieke worstje geeft me zo'n nostalgisch gevoel en ik geniet er zoveel van, dat het een van de aantal keren is in het jaar dat ik vlees koop. Maar wat veroorzaakt eigenlijk meer CO2, het worstje of het verbrande hout?

Afrikaans regenwoud verbrandt op Europese BBQs

De meest gebruikte manier van barbecueën is met houtskool. Ik heb me altijd afgevraagd wat houtskool precies is. Hoe kan het zoveel energie geven als het al verbrand is?

Houtskool wordt gemaakt door hout te verbranden in een luchtdichte ruimte met weinig zuurstof. Het een beetje zoals het indikken van een saus om de smaak te concentreren. In dit geval wordt het hout meer geconcentreerd. Dit betekent dat 10 kg hout gebruikt wordt om 1 kg houtskool te maken.

In Europa gebeurt dit door speciale processen, maar dat is niet overal zo. Ongeveer een vijfde van de Europese houtskool komt uit het Afrikaans regenwoud, waar het proces veel minder efficiënt is. De CO2 impact is meer dan 14 keer zo hoog. De productie van houtskool in Nigeria draagt bij aan de ontbossing van regenwoud en is ook in competitie met brandhout voor de lokale bevolking.

Het WNF analyseerde verschillende houtskoolmerken en raadt aan om alleen de duurdere en lokale houtskool te komen, idealiter met het FSC keurmerk voor duurzame bosbouw.

Wat is duurzamer: gas of houtskool?

Als je houtskool verbrandt, komt alle koolstof die in hout was opgeslagen vrij in de atmosfeer. In theorie is dit 'duurzaam', want het komt van bomen die opnieuw wordt geplant en bij het groeien CO2 opslaan.

In tegenstelling tot houtskool, is propaangas een fossiele brandstof, die ook van bomen en planten komt maar honderden miljoenen jaren nodig had om te ontstaan. Dus dat is duidelijk: gas verbranden is niet duurzaam. Maar de vraag of het duurzaam is, is hier tot op zekere hoogte zinloos omdat we nu - op dit moment - alles moeten doen om CO2 emissies te reduceren. En de bomen die we zouden omhakken, groeien niet zo snel om de CO2 weer opnieuw vast te leggen.

Er is studie waar ze de emissies van deze twee types barbecue geanalyseerd hebben. Ze vonden dat de impact van gas drie keer kleiner is.

CO2-voetprint-van-een-barbecue-LPG-vs-houtskool

Dus zouden we gas moeten kiezen? Voordat we die vraag beantwoorden kijken we ook naar wat we gaan barbecueën.

Vlees vs. houtskool

Het onderzoek dat barbecueën op gas en houtskool vergeleek startte met kijken hoeveel eten en brandstof men gebruikt per sessie. In hun berekeningen gebruikte men 1,5 kg eten per sessie.

Dus wat gebeurt er met de CO2 impact van een barbecue als we het eten meenemen? 1,5 kg rundvlees is ongeveer 10 hamburgers, dus waarschijnlijk voldoende voor een 5-persoons BBQ sessie.

CO2-voetafdruk-van-een-barbecue-sessie

Rundvlees heeft een veel grotere impact en zelfs paprika's met geitenkaas hebben nog steeds dezelfde impact als houtskool. Deze analyse laat ons opnieuw zien dat het belangrijker is wat je eet dan hoe het is gemaakt. En natuurlijk de enorme impact van rundvlees.

Lange termijn

Als we barbecueën met vlees eten vergelijken moeten we ook kijken naar hoe vaak we een barbecue aansteken. In de BBQ studie namen de onderzoekers aan dat een barbecue ongeveer 150 sessies meegaat. Dat is ongeveer twee tot drie keer per jaar in ons volwassen leven.

De totale impact van verbrande houtskool voor 150 barbecue sessies is ongeveer 1 ton CO2. Dat is nog steeds minder dan één vlucht van Amsterdam naar New York en als je maar één jaar vegetarisch eet heb je dat al bespaard. Dus laten we eerst daarop focussen voordat we ons druk maken over de impact van een barbecue.

Dus, terugkomend op de vraag of we houtskool of gas zouden moeten kiezen: ik zal houtskool blijven gebruiken. Ik kan meer CO2 met gas besparen maar ik houd van het gevoel en de ervaring van houtskool en de smaak die het geeft. De extra emissies van houtskool worden gemakkelijk bespaard doordat ik beter oplet wat ik op de barbecue doe.

Hoe houd je een vegetarische barbecue

Een barbecue zonder vlees hoeft niet saai te zijn, maar eerst wist ik niet hoe ik het het beste kon doen. Ik maakte vaak groente spiesjes maar dat was altijd veel werk. Toen werd ik uitgenodigd door John en Prisca, twee vrienden van zomerkamp, om meer te leren. Ik kreeg heel veel hints. We genoten van heerlijke veggies terwijl we reisverhalen deelden van de goeie oude tijd toen we nog in het vliegtuig stapten zonder erover na te denken.

Zie tips en recept

Conclusie

Een barbecue verbrandt hout (of fossiele brandstof) en is niet echt duurzaam in het tijdperk van klimaatverandering, maar het is luxe die we onszelf af en toe gunnen. Het is veel belangrijker wat we op de barbecue leggen.

Zoals altijd, is de meest duurzame optie groente maar we kunnen ook al de helft van onze emissies vermijden door slimmere vlees alternatieven zoals voor kip of varkensvlees in plaats van rundvlees te kiezen.

En zelfs al is het gas of de houtskool maar een kleiner deel van de emissies van de hele BBQ-ervaring, is het belangrijk om betere kwaliteit en lokale houtskool te kopen als je kiest voor houtskool. Het gaat langer mee, veroorzaakt minder emissies en vernietigt geen Afrikaans regenwoud.

Tips voor een duurzame BBQ

  • Kies voor groente of vlees met een lagere footprint zoals kip
  • Koop Europese of lokale houtskool met het FSC keurmerk, als je houtskool kiest
  • Doe de deksel erop en als je klaar bent gooi wat water over de houtskool zodat het niet allemaal opgebrand wordt