Is het waar dat soja ontbossing veroorzaakt?

Soja wordt vaak verbonden aan ontbossing, en er zit een kern van waarheid in. Maar dat is niet omdat tofu zo populair is. Deze week nemen we een van de meer controversiële gewassen onder de loep.

soy-cover

Share this post

Mareike Brühl | 08-25-2021

Inzicht: de meeste soja wordt gebruikt om dieren te voeden, niet mensen
Doel: voel je niet schuldig vlees te vervangen door tofu
Impact: Hoog 🌍🌎🌏🌍⚪️ (als onderdeel van minder vlees eten)

There are many counterarguments that people have when it comes to eating less meat. One of the most common ones is that you will probably eat more soy products, which leads to the destruction of the rainforest.

Natuurlijk zijn er heel veel manieren om minder vlees te eten zonder soja, maar is het eigenlijk waar? We gaan op onderzoek uit.

Veroorzaakt soja ontbossing?

Drie producten zijn verantwoordelijk voor 60% van alle ontbossing: rundvlees, palmolie en soja. Maar wat is precies de rol van soja? De geweldige mensen van Our World in Data hebben een uitstekend antwoord op deze vraag geschreven. Hier is een samenvatting.

In de afgelopen zestig jaar is de productie van soja zo toegenomen dat we nu vier keer meer ruimte nodig hebben om al die sojabonen te verbouwen. En een regio waar veel van deze nieuwe soja werd aangeplant, was het Amazonewoud.

Soy is often used in these cases because it’s a good pioneer plant: on land that is used for agriculture for the first time, soy has higher yields than other crops (this fact and many other insights about soy come from the book Meat: a benign extravagance).

As a response, civil organisations managed to create a deal between soybean companies to refuse any kind of soy from deforestation areas. The campaign was effective. Today the biggest cause of deforestation is the creation of pastures for beef, not soy.

Maar dat is niet het volledige verhaal, aangezien de deal alleen betrekking heeft op het Amazonewoud. In andere regio's van Brazilië wordt soja geplant op graslanden en weilanden. Dit betekent dat het areaal voor rundvlees dan ergens anders moet verschuiven. En vaak is dat het Amazonewoud.

Met andere woorden, ook al is soja niet de belangrijkste oorzaak van ontbossing, het is nog steeds een groot probleem voor de bossen in de wereld, omdat het de druk verhoogt om bossen te kappen voor meer grasland.

Wat is de oorzaak van deze groei in sojaproductie?

Laten we dus eens kijken naar de drijfveren achter de sojaproductie. Als de sojaproductie zo groeide, waar wordt dan alle soja voor gebruikt? Zoals de onderstaande grafiek laat zien, is dat niet zozeer omdat er zoveel mensen zijn die meer tofu willen eten. Eigenlijk meer het tegenovergestelde.

waarvoor-wordt-soja-gebruikt
Deze grafiek zou er zestig jaar geleden heel anders hebben uitgezien. Dat de sojaproductie verviervoudigde, werd vooral gevoed door de groei van veevoer, biobrandstoffen en plantaardige olie. Bekijk deze video om te zien hoe het in de loop van de tijd is veranderd.

Het merendeel van de soja wordt gebruikt als veevoer, vooral voor kippen en varkens. Maar ook - relevant in Nederland – for high production dairy cows, which otherwise don’t have enough protein to produce the thousands of litres of milk which are required from them.

Nederland is ook de grootste importeur van soja in de EU, met 44% uit Brazilië. Een deel ervan wordt weer geëxporteerd, maar een groot deel wordt gebruikt als veevoer.

Soja als bijproduct

Een ander argument dat hiermee samenhangt en dat vaak naar voren wordt gebracht, is dat soja voor veevoer een bijproduct is. Als je strikt naar het productieproces kijkt, klopt dat, maar geldt dat ook voor deze hoeveelheden? Laten we, om deze redenering te begrijpen, even kijken naar de verwerking.

Eerst worden de schillen van sojabonen verwijderd en daarna worden ze geplet. Dit resulteert in ca. 20% sojaolie en 80% schillen en restjes, die worden verwerkt tot sojabonencake.

Sojaolie is de op één na meest gebruikte plantaardige olie ter wereld, alleen de palmolieproductie is groter. Ik was echt verrast om dit te lezen. Ik heb sojaolie nog nooit in de winkel gezien, maar dat komt omdat het in allerlei producten wordt gebruikt, van margarine en sauzen tot koekjes. Het 'bijproduct' sojabonencake wordt aan dieren gevoerd.

En dat betekent dat sojaolie en soja voor veevoer hand in hand gaan. Dit roept een lastige vraag op: wat is het hoofdproduct van soja? De olie of het veevoer?

Gezien de enorme vraag naar veevoer, is het te simpel om soja voor dieren een bijproduct te noemen. Om de sojaproductie in de wereld te verminderen, moeten we daarom minder vlees eten.

Hoe verhouden sojaproducten zich tot vlees?

Tot nu toe hebben we geleerd dat tofu en andere sojaproducten slechts een klein deel van de sojaproductie in de wereld uitmaken. Wat betekent dit voor de impact van die producten?

CO2-voetafdruk-van-vlees-en-sojaproducten

Zoals bijna altijd, heeft plantaardig voedsel een veel kleinere impact dan vlees. Dit is geen uitzondering voor soja.

Bovendien wordt de meeste soja voor bijvoorbeeld sojayoghurt of tofu niet in de Amazone verbouwd, maar op gecertificeerde boerderijen in Europa en Canada.

So whether you look at what soy is used for or what the footprint of soy products is, the conclusion remains the same: eating soy products as a replacement for meat and dairy is a big win for the climate.

Het laatste dat je ervan kan weerhouden soja te eten

Oké, soja eten is duurzaam. Maar misschien heb je gehoord dat soja gevaarlijke hoeveelheden oestrogeen bevat? De Harvard Medical school geeft antwoord op alle gezondheidsgerelateerde sojavragen.

De angst voor oestrogeen is een mythe die voortkomt uit het feit dat soja een vergelijkbare stof bevat, maar in zulke lage niveaus dat het geen risico vormt.

Je kunt veilig meerdere keren per week sojaproducten eten en dat is waarschijnlijk zelfs goed voor je gezondheid. Een van de vele voordelen van soja is dat het een van de weinige plantaardige eiwitten is die 'compleet' is. Dit betekent dat het alle essentiële aminozuren bevat die ons lichaam niet zelf kan aanmaken.

Zoals altijd zijn de gezondste opties onbewerkte voedingsmiddelen, in dit geval tempeh, tofu of edamame. Plantaardig 'vlees' gemaakt van soja is meer bewerkt, en laten we niet doen alsof het eten van een hamburger, plantaardig of gemaakt van vlees, ooit een gezonde keuze is geweest.

Conclusie

Lang verhaal kort: soja veroorzaakt ontbossing, maar dat komt vooral omdat het wordt gebruikt als veevoer om vlees te produceren. Sojaproducten voor menselijke consumptie zijn niet alleen een duurzame bron van eiwitten, maar ook een gezonde optie. Dus, wat weerhoudt je ervan om wat sojaproducten te proberen?